Beint í efni
Grein — 18. nóvember 2026

Traust skiptir máli

Eldsneyti snertir líf okkar allra, beint og óbeint.

Magnús Hafliðason, framkvæmdastjóri N1

Eldsneyti snertir líf okkar allra, beint og óbeint. Það kemur fólki til og frá vinnu, kemur vörum í verslanir og tryggir samfélaginu nauðsynlega flutninga, bæði í daglegu amstri og þegar mikið liggur við. Því er eðlilegt að fólk hafi skoðanir á eldsneytismarkaðinum þar sem hann hefur áhrif á heimilin og hagkerfið allt.

Í umræðunni má þó sjá greinileg merki þess að traust skorti gagnvart þessum mikilvæga markaði, og stundum einnig skilning á margþættum og flóknum aðstæðum sem einkenna hann. Þetta traust skiptir máli að N1 reyni að endurheimta. Reksturinn er flókinn, en það er okkar að útskýra hann á skýran og aðgengilegan hátt og hlusta á sjónarmið og reynslu viðskiptavina. Við viljum byggja upp traust með gagnsæi, staðreyndum og opnu samtali.

Sextán krónur af hverjum þúsund

Síðustu sjö ár hafa að meðaltali sextán krónur af hverjum þúsund sem viðskiptavinir greiddu N1 orðið eftir sem hagnaður. Á árunum 2019–2025 voru tekjur félagsins um 324 milljarðar króna. Hagnaðurinn var rétt rúmir fimm milljarðar, eða 1,6% af veltu.

Markmið N1 er ekki að hámarka hagnað til skamms tíma. Markmiðið er sjálfbær rekstur sem gerir okkur kleift að viðhalda og þróa innviði um allt land, veita góða þjónustu og skapa störf um allt land.

Heilbrigður rekstur þarf að skila hagnaði. Hagnaðurinn gerir okkur kleift að fjárfesta í innviðum og þróa þjónustu, standa við skuldbindingar gagnvart starfsfólki, lánveitendum og öðrum hagsmunaaðilum og skila eigendum eðlilegri ávöxtun á það fjármagn sem bundið er í rekstrinum. Til lengri tíma er hvorki sjálfbært né æskilegt fyrir samfélagið að fyrirtæki sem reka mikilvæga innviði skili ófullnægjandi ávöxtun.

Síðasta rekstrarár var besta rekstrarár í sögu félagsins. Þá urðu um 37 krónur eftir af hverjum þúsund. Þessar tölur gefa ekki tilefni til að tala um ofurhagnað. Þær sýna afkomu fyrirtækis sem rekur umfangsmikla innviði og veitir þjónustu um allt land. Staðan getur líka breyst hratt, eins og árið 2026 hefur sýnt.

Hækkandi olíuverð er ekki gróðalind

Spenna og átök í kringum Persaflóa og Hormússund hafa á skömmum tíma haft áhrif á aðfangakeðjur og heimsmarkaðsverð. Að lokum hafa þau líka haft áhrif á kostnað heimila og fyrirtækja hér á landi. Verð á olíu hefur ítrekað farið í hæstu hæðir og sveiflurnar hafa oft verið gríðarlegar milli mánaða, vikna og jafnvel daga.

Hærra heimsmarkaðsverð hefur ekki aukið álagningu N1. Þvert á móti hefur hún lækkað verulega á árinu, eins og iðulega gerist þegar eldsneytisverð hækkar mikið á skömmum tíma. Framlegð á hvern lítra hefur dregist saman og hagnaðurinn sömuleiðis. Á fyrsta ársfjórðungi 2026 var 403 milljóna króna tap á rekstrinum. Á þriðja ársfjórðungi dróst magn seldra lítra saman um 2,8%, framlegðin lækkaði mikið og hagnaður fjórðungsins féll um tæp 50%. Þessar tölur eru opinberar og öllum aðgengilegar.

Hærra verð kallar líka á meira fjármagn. Á fyrstu níu mánuðum ársins jókst fjárbinding N1 í birgðum og viðskiptakröfum um 3 milljarða króna. Þegar hver lítri kostar meira í innkaupum þarf að fjármagna dýrari birgðir og hærri útistandandi kröfur. Það eykur kostnað og áhættu, ekki hagnað.

Ábyrgð sem nær um allt land

N1 rekur víðfeðmasta eldsneytisnet landsins og afhendir eldsneyti á 146 stöðum. Þar á meðal eru strjálbýl svæði þar sem öruggt aðgengi að eldsneyti skiptir samfélögin miklu máli. Við berum ábyrgð á aðgengi, gæðum búnaðar og öryggi á öllum þessum stöðum, sem kallar á verulegt viðhald og fjárfestingar á hverju ári.

Hvert fara krónurnar?

Stór hluti af verðinu við dæluna er utan áhrifasviðs N1. Þar vega þyngst innkaupsverð á heimsmarkaði, gengi krónunnar gagnvart dollar og opinber gjöld. laun starfsfólks, flutning um allt land, viðhald og fjárfestingar, fjármagnskostnað og tekjuskatt. Af hlut N1 þarf svo að greiða kostnað við rekstur þjónustunets með 146 afhendingarstöðum um allt land. Það sem eftir stendur er hagnaðurinn, að meðaltali sextán krónur af hverjum þúsund. Þegar fólk sér hvernig verðið skiptist verður myndin skýrari og sanngjarnari.

Traust ávinnst með verkum

Við gerum okkur grein fyrir því að traust þarf að ávinna sér og að gagnrýnin umræða er bæði eðlileg og nauðsynleg. Hún þarf þó að byggja á réttum upplýsingum og sanngjörnu samhengi. Við munum halda áfram að vinna okkur inn traust viðskiptavina og samfélagsins með ábyrgum rekstri, gagnsæi og verkum sem tala sínu máli.